Τρεις λόγοι κρατούν τα ρωσικά επιτόκια στα ύψη
Παρά τις αυξανόμενες πιέσεις από οικονομολόγους και επιχειρηματικούς κύκλους για άμεση μείωση των επιτοκίων, η διοικήτρια της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας, Elvira Nabiullina, επιμένει στη σκληρή νομισματική πολιτική. Η ίδια απορρίπτει το ενδεχόμενο μιας γρήγορης αποκλιμάκωσης του βασικού επιτοκίου, προειδοποιώντας ότι μια βεβιασμένη κίνηση θα μπορούσε να πυροδοτήσει νέο κύμα πληθωρισμού και να προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη αναστάτωση στην οικονομία.
«Δεν αντέχουμε άλλο ένα λάθος»
Η Nabiullina υποστηρίζει ότι μια απότομη μείωση του βασικού επιτοκίου δεν θα έλυνε τα προβλήματα των επιχειρήσεων, αλλά ενδέχεται να τα επιδείνωνε. Κατά την άποψή της, η υπερβολική χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής θα οδηγούσε σε νέα αύξηση της ζήτησης, περαιτέρω ανατιμήσεις και πρόσθετες πιέσεις στην παραγωγή. «Οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν ήδη αρκετές δυσκολίες. Το να ξεκινήσουμε ξανά από την αρχή δεν είναι απλώς ανεπιθύμητο, θα ήταν ένα ασυγχώρητο λάθος», προειδοποίησε, υπερασπιζόμενη την επιλογή της Κεντρικής Τράπεζας να διατηρήσει υψηλό το κόστος του χρήματος.
Οι τρεις λόγοι πίσω από το «όχι»
Η επικεφαλής της ρωσικής νομισματικής αρχής επικαλείται τρεις βασικούς παράγοντες για τη διατήρηση των υψηλών επιτοκίων. Πρώτον, η επιτάχυνση του πληθωρισμού τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο, την οποία αποδίδει στις επιθέσεις ουκρανικών drones σε ρωσικές ενεργειακές και βιομηχανικές εγκαταστάσεις, αλλά και στις διαταραχές των δικτύων logistics. Οι επιπτώσεις στην παραγωγή περιόρισαν την προσφορά αγαθών, την ώρα που η ζήτηση παρέμεινε ισχυρή. Το αποτέλεσμα ήταν νέες ανατιμήσεις. Η Nabiullina φοβάται ότι μια μείωση των επιτοκίων θα ενίσχυε ακόμη περισσότερο την κατανάλωση, επιδεινώνοντας την ανισορροπία.
Ο πληθωρισμός διαψεύδει τις προβλέψεις
Δεύτερον, η Κεντρική Τράπεζα εμφανίζεται προβληματισμένη από την πορεία των πληθωριστικών προσδοκιών. Στο πρώτο εξάμηνο του έτους εκτιμούσε ότι οι πληθωριστικές πιέσεις θα υποχωρούσαν. Ωστόσο, η πραγματικότητα αποδείχθηκε διαφορετική, καθώς ο πληθωρισμός επιταχύνθηκε και ξεπέρασε τις αρχικές προβλέψεις. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει την επιφυλακτικότητα της νομισματικής αρχής, η οποία φοβάται ότι οποιαδήποτε πρόωρη χαλάρωση θα μπορούσε να ακυρώσει την προσπάθεια σταθεροποίησης των τιμών.
Περισσότερο κρατικό χρήμα, μεγαλύτερες πληθωριστικές πιέσεις
Τρίτος παράγοντας είναι η δημοσιονομική πολιτική της κυβέρνησης. Σύμφωνα με τη Nabiullina, το κράτος διοχετεύει και σχεδιάζει να διοχετεύσει περισσότερα χρήματα στην οικονομία από όσα είχε αρχικά υπολογίσει η Κεντρική Τράπεζα.Η αυξημένη κρατική χρηματοδότηση, εφόσον δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη αύξηση της παραγωγής, μπορεί να ενισχύσει τη ζήτηση και να τροφοδοτήσει νέες ανατιμήσεις. Με άλλα λόγια, η Κεντρική Τράπεζα προσπαθεί να συγκρατήσει τον πληθωρισμό, ενώ η δημοσιονομική πολιτική κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Η ακρίβεια μετατρέπεται στον πιο άδικο φόρο
Η ίδια η Nabiullina αναγνώρισε ότι οι συνεχείς αυξήσεις των τιμών λειτουργούν ουσιαστικά ως ένας νέος, άτυπος φόρος για την κοινωνία. Μάλιστα, χαρακτήρισε τον πληθωρισμό τον πιο άδικο από όλους τους πιθανούς φόρους, καθώς πλήττει δυσανάλογα τα νοικοκυριά με τα χαμηλότερα εισοδήματα. Η παραδοχή αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η ακρίβεια εξακολουθεί να διαβρώνει την αγοραστική δύναμη των Ρώσων πολιτών, παρά την επιθετική πολιτική υψηλών επιτοκίων.
Μια οικονομία που υπερθερμαίνεται, αλλά δεν αναπτύσσεται ομοιόμορφα
Η Κεντρική Τράπεζα εξακολουθεί να περιγράφει τη ρωσική οικονομία ως «υπερθερμασμένη». Στις αρχές Νοεμβρίου υποστήριξε ότι το χάσμα ανάμεσα στην προσφορά και τη ζήτηση διευρύνθηκε εκ νέου κατά το τρίτο τρίμηνο, καθώς η ζήτηση ενισχύθηκε, ενώ η παραγωγική δυνατότητα της οικονομίας περιορίστηκε. Σημαντικό ρόλο παίζουν οι επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις και διυλιστήρια, οι οποίες έχουν προκαλέσει προβλήματα στην εγχώρια αγορά καυσίμων. Οι αυξήσεις στις τιμές της βενζίνης και του ντίζελ μεταφέρονται σταδιακά σε ολόκληρη την οικονομία, καθώς αυξάνεται το κόστος μεταφοράς και διανομής σχεδόν όλων των προϊόντων.
Κυρώσεις, ελλείψεις προσωπικού και άνιση ανάπτυξη
Η Nabiullina παραδέχεται ότι η οικονομική εικόνα δεν είναι ίδια σε όλους τους κλάδους και τις περιφέρειες της Ρωσίας. Ορισμένες βιομηχανίες συνεχίζουν να αναπτύσσονται, δημιουργώντας θέσεις εργασίας και επενδυτικές ευκαιρίες, ενώ άλλες βρίσκονται σε τροχιά συρρίκνωσης. Ως παράδειγμα δυναμικού κλάδου ανέφερε τη μη σιδηρούχο μεταλλουργία. Ανάμεσα στους βασικούς λόγους αυτής της ανισορροπίας συγκαταλέγει τις δυτικές κυρώσεις, τις δυσκολίες των Ρώσων εξαγωγέων στις διεθνείς αγορές, την αναδιάρθρωση της οικονομίας και την έλλειψη εργατικού δυναμικού.
Η έλλειψη εργαζομένων τροφοδοτεί τον πληθωρισμό;
Η επικεφαλής της Κεντρικής Τράπεζας θεωρεί ότι η έλλειψη προσωπικού αναγκάζει τις επιχειρήσεις να αυξάνουν τους μισθούς, προκειμένου να προσελκύσουν εργαζομένους από ανταγωνιστικές εταιρείες. Αυτή η διαδικασία αυξάνει το κόστος λειτουργίας και, τελικά, μεταφέρεται στις τιμές των προϊόντων. Ωστόσο, η συγκεκριμένη ερμηνεία δεν βρίσκει σύμφωνους όλους τους οικονομολόγους. Ο Mikhail Delyagin, για παράδειγμα, έχει αμφισβητήσει το επιχείρημα περί έλλειψης εργατικού δυναμικού, υποστηρίζοντας ότι χρησιμοποιείται ως δικαιολογία για τη μαζική εισροή μεταναστών στη χώρα.
Το υψηλό επιτόκιο στο στόχαστρο των οικονομολόγων
Οι επικριτές της πολιτικής της Κεντρικής Τράπεζας υποστηρίζουν ότι το βασικό πρόβλημα της ρωσικής οικονομίας δεν είναι η υπερβολική ζήτηση, αλλά το υπέρογκο κόστος χρηματοδότησης. Με τα επιτόκια σε υψηλά επίπεδα, οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν δάνεια, να επεκτείνουν την παραγωγή τους, να αγοράσουν νέο εξοπλισμό και να υλοποιήσουν επενδυτικά σχέδια. Έτσι, δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: η περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση εμποδίζει την αύξηση της προσφοράς, ενώ η ζήτηση εξακολουθεί να ασκεί πιέσεις στις τιμές. Οι οικονομολόγοι που διαφωνούν με τη Nabiullina ζητούν μείωση του βασικού επιτοκίου, ενίσχυση των δημόσιων επενδύσεων και ουσιαστική στήριξη της εγχώριας παραγωγής, ώστε να περιοριστεί η εξάρτηση από τις εισαγωγές.
Το 2023 ως επιχείρημα κατά της αυστηρής πολιτικής
Οι υποστηρικτές της χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής επικαλούνται και την εμπειρία του 2023, όταν, σύμφωνα με την επιχειρηματολογία τους, η οικονομία συνέχισε να αναπτύσσεται σε μια περίοδο κατά την οποία τα επιτόκια δεν αυξάνονταν προσωρινά. Αντίθετα, θεωρούν ότι η μεταγενέστερη αυστηροποίηση της νομισματικής πολιτικής επιβάρυνε τις επιχειρήσεις, περιόρισε τις επενδύσεις και επιβράδυνε την οικονομική δραστηριότητα. Υποστηρίζουν, επομένως, ότι η αντιμετώπιση του πληθωρισμού αποκλειστικά μέσω της συμπίεσης της ζήτησης κινδυνεύει να προκαλέσει μεγαλύτερη ζημιά από αυτή που επιχειρεί να αποτρέψει.
Το κρίσιμο δίλημμα για τη ρωσική οικονομία
Η ουσία της διαφωνίας είναι πλέον ξεκάθαρη: η Κεντρική Τράπεζα επιμένει ότι πρέπει πρώτα να περιοριστεί η ζήτηση για να αποκλιμακωθούν οι τιμές, ενώ οι επικριτές της υποστηρίζουν ότι η πραγματική λύση βρίσκεται στην αύξηση της παραγωγής. Η Nabiullina δηλώνει ότι θα εξετάσει μειώσεις επιτοκίων όταν η προσφορά αρχίσει να αυξάνεται ταχύτερα και να καλύπτει τη ζήτηση. Οι οικονομολόγοι, όμως, απαντούν ότι αυτό ακριβώς είναι εξαιρετικά δύσκολο να συμβεί όσο ο δανεισμός παραμένει απαγορευτικά ακριβός.
Το μεγάλο ερώτημα: Καταπολέμηση του πληθωρισμού ή στραγγαλισμός της ανάπτυξης;
Η ρωσική οικονομία βρίσκεται μπροστά σε μια δύσκολη εξίσωση. Από τη μία πλευρά, ο πληθωρισμός παραμένει επίμονος και η Κεντρική Τράπεζα φοβάται ότι μια πρόωρη μείωση των επιτοκίων θα αναζωπυρώσει τις ανατιμήσεις. Από την άλλη, η παρατεταμένη διατήρηση του κόστους δανεισμού σε υψηλά επίπεδα απειλεί να περιορίσει ακόμη περισσότερο τις παραγωγικές δυνατότητες της χώρας. Το πρόβλημα είναι ότι η καταπολέμηση του πληθωρισμού μέσω της συμπίεσης της ζήτησης δεν δημιουργεί από μόνη της νέα εργοστάσια, περισσότερα προϊόντα ή ισχυρότερη παραγωγική βάση. Αντίθετα, μπορεί να αποθαρρύνει τις επενδύσεις που απαιτούνται για να αυξηθεί η προσφορά. Το πραγματικό στοίχημα για τη Μόσχα δεν είναι απλώς πότε θα μειωθεί το βασικό επιτόκιο. Είναι αν η ρωσική οικονομία μπορεί να διατηρήσει τον έλεγχο των τιμών χωρίς να θυσιάσει την παραγωγή και την ανάπτυξή της. Και όσο η Κεντρική Τράπεζα επιμένει στο «όχι», το κόστος αυτής της επιλογής μεταφέρεται όλο και περισσότερο στις επιχειρήσεις και στα νοικοκυριά.
www.bankingnews.gr
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών